مرغ از سفره مردم پر کشید/ «زنده» کیلویی ۳۵۰ هزار و «کشتار روز» ۴۲۰ هزار در زاهدان

الهه خشاوه – مدیرمسئول پایگاه خبری سکایی نیوز زاهدان این روزها شاهد یکی از بی‌سابقه‌ترین موج‌های گرانی در بازار مواد غذایی است؛ موجی که بیش از هر چیز، خود را در اقلام پروتئینی نشان می‌دهد. طبق گزارش‌های میدانی از سطح شهر، قیمت مرغ زنده در زاهدان به کیلویی ۳۵۰ هزار تومان رسیده و مرغ کشتار روز نیز در برخی مراکز عرضه تا کیلویی ۴۲۰ هزار تومان قیمت‌گذاری می‌شود؛ اعدادی که برای بخش بزرگی از مردم، به معنای «خداحافظی با مرغ» است.

 خرید با ترازو‌ به جای خرید کیلویی

فروشندگان می‌گویند سبک خرید مردم تغییر کرده است: از خرید یک مرغ کامل به خرید چند تکه کوچک یا حتی «چندصد گرم» برای یک وعده. این تغییر، فقط یک نشانه اقتصادی نیست؛ علامت هشدار اجتماعی است. وقتی کالایی که زمانی پروتئین نسبتاً در دسترس محسوب می‌شد، حالا به کالای نیمه‌لوکس تبدیل شود، فشار مستقیم آن روی سلامت، تغذیه و امنیت غذایی خانوارها می‌نشیند.

 بازارِ بی‌ناظر یا قیمت‌های بی‌ضابطه؟

سؤال اصلی اینجاست: چه سازوکاری قرار است جلوی این جهش‌ها را بگیرد؟ در شرایطی که مردم هر روز با برچسب‌های قیمتی تازه روبه‌رو می‌شوند، نقش دستگاه‌های نظارتی و تنظیم بازار به یک علامت سؤال بزرگ تبدیل شده است. اگر قیمت‌ها بر اساس عرضه و تقاضا تعیین می‌شود، چرا فاصله بین «مرغ زنده» و «کشتار روز» تا این اندازه سنگین است؟ و اگر قیمت‌گذاری باید تحت کنترل باشد، این اعداد چگونه و با چه مجوزی به بازار رسیده‌اند؟

افزایش قیمت مرغ در زاهدان را نمی‌توان جدا از بحران گسترده‌تر گرانی اقلام خوراکی دید بحرانی که از برنج و روغن تا لبنیات و گوشت، سبد خرید مردم را کوچک‌تر کرده است. پیامد روشن است: کاهش مصرف پروتئین، جایگزینی مواد کم‌ارزش‌تر و فشار مضاعف بر دهک‌هایی که پیش از این هم با هزینه‌های اجاره، درمان و آموزش دست‌وپنجه نرم می‌کردند.

گرانی فقط مردم را گرفتار نکرده بسیاری از کسبه نیز از رکود بازار می‌گویند. وقتی قدرت خرید سقوط می‌کند، فروش هم می‌خوابد و چرخه‌ای شکل می‌گیرد که در آن نه مصرف‌کننده راضی است، نه فروشنده، و نه تولیدکننده‌ای که گرفتار هزینه‌های نهاده، حمل‌ونقل و نوسان بازار شده است.

کارشناسان معتقدند برای کنترل بازار مرغ، باید زنجیره تأمین شفاف، نظارت واقعی بر قیمت‌ها، جلوگیری از واسطه‌گری مخرب و حمایت هدفمند از مصرف‌کننده در دستور کار قرار بگیرد. در غیر این صورت، تکرار این جهش‌ها فقط یک نتیجه دارد: کوچک‌تر شدن سفره‌ها و عادی‌سازی گرانی.

قیمت مرغ در زاهدان حالا فقط یک عدد نیست؛ نشانه‌ای از وضعیت معیشت و کارآمدی سیاست‌های بازار است. وقتی مرغ زنده کیلویی ۳۵۰ هزار و کشتار روز ۴۲۰ هزار تومان می‌شود، مسئله دیگر «گران شده» نیست؛ مسئله این است که چه کسی پاسخ می‌دهد و چه زمانی قرار است اقدامی انجام شود، قبل از آنکه گرانی خوراکی‌ها به بحران تغذیه تبدیل شود.